شرف الدين فضل الله حسينى قزوينى
377
المعجم في آثار ملوك العجم ( فارسى )
( * 56 ) - سمّ خياط : سوراخ سوزن . برگرفته از آيه 40 سوره 7 ( الاعراف ) . ( * 57 ) - اذا اللّه لم يحرزك . . . : وقتى كه خداوند تو را از آنچه كه مىترسى درامان ندارد ، نه زره تو را از خطر بازمىدارد و نه شمشير ( تو ) كارگر است . ( * 58 ) - أَيْنَما تَكُونُوا يُدْرِكْكُمُ . . . : هركجا باشيد اگرچه در كاخهاى بسيار محكم ، مرگ شما را فرارسد ( و از مرگ به هيچ چارهاى رهايى نيابيد ) . آيه 78 سوره 4 ( النساء ) ( * 59 ) - الفرار ممّا لا يطاق . . . : گريختن از آنچه بيرون از حد توان آدمى است ، شيوه پيامبران است . ر ك : احاديث مثنوى ، ص 191 . ( * 60 ) - سرانجام جمشيد را در تاريخ بلعمى چنين آوردهاند : " بيوراسب از پس يكسال خبر او بيافت و او را بگرفت و بكشت و پادشاهى بر بيوراسب راست شد . و كشتن جم چنان بود كه اره بر سرش نهاد و تا پاى به دو نيم كرد و پارسيان گويند ، بيرون از اين كتاب ، كه بگريخت و به زابلستان شد و به حديثى دراز گويند دختر شاه زابلستان او را بيافت و زن او شد و پدر نداشت و امر به دست او كرد . پس چون دست بر دختر دراز كرد پسرى آمد و تور نام كردش و خود بگريخت و به هندوستان شد و آنجا هلاك كردندش " . ص 24 . شاهنامه كهن چنين آورده است : " ضحاك بر كشور جم چيره شد و بر شاهى و خواسته و خاندان و دارايى وى از اندك تا بسيار و بر سپاهش از سواره و پياده دست يافت . پيوسته در پى او بود و برايش دام همى گسترد تا سرانجام او را به بيچارگى در سرزمين دور ، فروگرفت و تن او را با اره به دو نيم ساخت . برخى نيز برآنند كه ضحاك جم را به پيش درندگان افكند تا او را با چنگ و دندان پاره پاره كردند " . ص 47 . ( * 61 ) - مقاليد : مفتاحها ، كليدها . جمع مقلد . ( * 1 / 61 ) - وهب بن منبه : مكنى به ابو عبد اللّه : از ايرانيان متولد در يمن بود . وى نخستين كسى است كه در ميان مسلمين ، كتاب تاريخ و قصص نوشت . وفات او سال 116 ه ق اتفاق افتاد . ابن نديم گويد : وى از اهل كتاب بود كه اسلام آورد و عالم به اخبار سلف